Consumenten

1. Inspraak op het ogenblik van de invoering of de wijziging van een pensioenplan

Als een pensioenplan wordt ingevoerd op het niveau van een bedrijfssector, is hiervoor een Collectieve Arbeidsovereenkomst (CAO) vereist. Tijdens het onderhandelen van de CAO hebben de werknemers (via de vakbonden) medebeslissingsrecht over het aanvullend pensioenplan. Een sectorplan kan ook enkel via een CAO worden gewijzigd.

Wanneer het gaat om een pensioenplan op het niveau van een onderneming, kan de werkgever in principe zelf beslissen over de invoering of wijziging van het pensioenplan.  
Echter, als het ondernemingsplan in een persoonlijke bijdrage van de werknemers voorziet en het pensioenplan voor alle werknemers in de onderneming geldt, dan moet er een CAO worden afgesloten om het aanvullend pensioenplan in te voeren of te wijzigen. In dat geval hebben de werknemers (via de vakbonden) medebeslissingsrecht over het aanvullend pensioenplan. Als in de onderneming geen ondernemingsraad, comité voor preventie en bescherming op het werk, noch een vakbondsafvaardiging bestaat, dan moet het pensioenplan worden ingevoerd of gewijzigd door middel van een wijziging van het arbeidsreglement.

2. Adviesrecht

Wanneer het pensioenplan wordt georganiseerd op het niveau van een onderneming, dan moet de werkgever over een aantal zaken het advies vragen van de sociale overlegorganen, die binnen de onderneming actief zijn. Dit is het geval voor:

  1. de wijze van financiering van het pensioenplan en de structurele verschuivingen in die financiering;
  2. de vaststelling van de reserves en de jaarlijkse opstelling van de pensioenfiche;
  3. de toepassing, de interpretatie en de wijziging van het pensioenreglement;
  4. de keuze van een pensioeninstelling en de overgang naar een andere pensioeninstelling, met inbegrip van de eventuele overdracht van reserves;
  5. de verklaring inzake de beleggingsbeginselen.

De werkgever moet het advies vragen aan de ondernemingsraad. Indien er geen ondernemingsraad is, moet hij het advies vragen aan het comité voor preventie en bescherming op het werk. Wanneer er in de onderneming ook geen comité voor preventie en bescherming op het werk is, moet het advies worden gevraagd aan de vakbondsafvaardiging.
Als er in de onderneming geen ondernemingsraad, comité voor preventie en bescherming op het werk, noch een vakbondsafvaardiging is, moet de werkgever de werknemers individueel informeren alvorens een beslissing te nemen.

Als de werkgever deze procedures niet volgt, kunnen zijn beslissingen binnen het jaar nietig worden verklaard. Werknemers die dit wensen moeten zich hiervoor binnen het jaar naar de arbeidsrechtbank begeven.

3. paritair beheer of toezichtscomité

In een aantal gevallen worden de werknemers nauw betrokken bij het beheer van het pensioenplan. 

Als het pensioenplan wordt beheerd door een pensioenfonds, dan moet in een aantal gevallen de raad van bestuur van het pensioenfonds paritair worden samengesteld, dit wil zeggen: evenveel vertegenwoordigers van de werknemers als van de werkgever tellen. De werknemers maken in dat geval rechtstreeks deel uit van het bestuur van het pensioenfonds.
Dit is het geval voor:

  • een sectorplan;
  • een ondernemingsplan waarbij de onderneming heeft beslist om het pensioenplan dat op het niveau van de sector bestaat zelf uit te voeren (ook opting out genoemd);
  • een sociale pensioentoezegging;
  • een ondernemingsplan dat in persoonlijke bijdragen van de werknemers voorziet.

Als het pensioenplan wordt beheerd door een verzekeringsonderneming, moet er in een aantal gevallen een toezichtscomité worden opgericht dat moet toezien op de correcte uitvoering van het pensioenplan. Dit toezichtscomité moet paritair worden samengesteld, dit wil zeggen evenveel vertegenwoordigers van de werknemers als van de werkgever tellen.
Dit is het geval voor:

  • een sectorplan;
  • een ondernemingsplan waarbij de onderneming heeft beslist om het pensioenplan dat op het niveau van de sector bestaat zelf uit te voeren (ook opting out genoemd);
  • een sociale pensioentoezegging;
  • een pensioenplan dat gemeenschappelijk is aan verschillende ondernemingen (in de zin van 'technische bedrijfseenheden').

Het aanvullend pensioen kan gefinancierd worden door:

  • werkgeversbijdragen (of patronale bijdragen): dit zijn bijdragen die de werkgever stort aan de pensioeninstelling;

en/of

  • werknemersbijdragen (of persoonlijke bijdragen): dit zijn bijdragen die de werkgever van het loon van de werknemer afhoudt en doorstort aan de pensioeninstelling.

Werknemers: Meer info

Een collectieve arbeidsovereenkomst (CAO) is een akkoord dat gesloten wordt tussen één of meer werknemersorganisaties en één of meer werkgeversorganisaties of één of meer werkgevers en waarin afspraken worden vastgelegd over de arbeidsvoorwaarden, zoals bv. het aanvullend pensioen.

Er kan een CAO worden afgesloten op het niveau van één onderneming, of op het niveau van een bedrijfssector.

Als er op het niveau van een bedrijfssector een aanvullend pensioenplan wordt ingericht, zijn in principe alle werkgevers die in die bedrijfssector actief zijn, verplicht om bij het sectorplan aan te sluiten. Het is wel mogelijk dat de CAO toelaat dat een onderneming niet aansluit bij het sectorplan, maar zelf een aanvullend pensioen opbouwt voor zijn werknemers. Dit wordt opting out genoemd. Dit pensioen moet minstens het niveau bereiken van het sectorplan.

Werknemers: Meer info

Een pensioenfonds is een instelling die wordt opgericht door één of meerdere ondernemingen of bedrijfssectoren met als doel het beheer van hun aanvullende pensioenplannen. De raad van bestuur van deze instelling bestaat voor het merendeel uit vertegenwoordigers van deze onderneming(en) of bedrijfssector(en) en soms ook vertegenwoordigers van de aangeslotenen. Op die manier hebben de oprichtende onderneming(en) of sector(en) rechtstreeks inspraak in het beheer van hun aanvullend pensioenplan en de manier waarop de bijdragen worden belegd.

Een pensioenfonds wordt ook instelling voor bedrijfspensioenvoorziening of IBP genoemd.

Werknemers: Meer info

Dit is de instelling die het aanvullend pensioen beheert. Dit kan een verzekeringsonderneming of een pensioenfonds zijn.

Werknemers: Meer info

In deze Q&A wordt de term pensioenplan als een algemene term gebruikt voor alle soorten van pensioentoezeggingen.

Als een werkgever het initiatief neemt om een aanvullend pensioen te organiseren voor alle of een deel van de werknemers in zijn onderneming, spreekt men van een ondernemingsplan. Wanneer het initiatief uitgaat van een paritair comité van een bepaalde bedrijfssector, is dit een sectorplan.

Werknemers: Meer info

Sectorpensioen of sectorplan

Dit is een pensioenplan dat ingevoerd wordt binnen een paritair comité en voor een hele bedrijfssector geldt. Zo bestaan er bijvoorbeeld sectorplannen in de bouw, de voedingsnijverheid, de scheikundige nijverheid, de non-profitsector, enz.

Werknemers: Meer info